واحد آشغالگیر فاضلاب

واحد تصفیه فیزیکی و آشغالگیری فاضلاب

در تصفیه فاضلاب یکی از مراحل عملیات تصفیه، تصفیه فیزیکی می باشد. آشغالگیری نیز یکی از روش های فیزیکی تصفیه فاضلاب می باشد. از آشغالگیر فاضلاب برای جداسازی مواد جامد و معلق استفاده می شود. آشغالگیر، معمولا جزء اولین واحدهای تصفیه خانه می باشد. چرا که ورود مواد معلق و دانه های درشت به مراحل بعدی سبب آسیب رساندن به پمپ و سایر تجهیزات، گرفتگی خط انتقال فاضلاب، ایجاد اختلال در فرآیند تصفیه فاضلاب و … خواهد شد.

مقداری از ذرات و مواد جامد و معلق موجود در فاضلاب جزء مواد آلی محسوب می شوند. بنابراین استفاده از آشغالگیر علاوه بر جداسازی مواد معلق (TSS) باعث کاهش BOD و گاه COD نیز می شود. البته این موضوع بسیار به نوع آشغالگیر مورد استفاده و فاصله بین میله های آن دارد و هر چقدر فاصله بین میله ها کمتر باشد میزان حذف مواد جامد بیشتر خواهد بود.

آشغالگیر، اولین تصفیه ایست که در تصفیه خانه ها در مورد فاضلاب خام انجام می گیرد. در ضمن آن مواد معلق درشت را از فاضلاب جدا می سازند. آشغالگیری، معمولاً با کمک صفحه های فلزی که سوراخ هائی به قطر چند میلیمتر تا چند سانتیمتر در آن ساخته شده و یا با کمک تورهای سیمی و به وسیله میله هائی که به صورت مایل در امتداد جریان فاضلاب قرار داده می شود انجام می گیرد.

انواع آشغالگیر:

آشغالگیرها را از جنبه های مختلف می توان بررسی کرد.

از نظر نحوه تمیز کردن آشغالگیرها به 5 دسته تقسیم می شودند:

  1. آشغالگیر مکانیکی
  2. آشغالگیر دستی
  3. آشغالگیر سبدی
  4. آشغالگیر گیربکسی
  5. آشغالگیر تمام اتوماتیک

آشغالگیر دستی (MANUAL BAR SCREEN)

عملیات جمع‌آوری آشغال بصورت دستی می‌باشد و بیشتر در کنار آشغالگیر مکانیکی استفاده می‌شود. و در زمانیکه آشغالگیر مکانیکی نیاز به تعمیر داشته باشد و یا به علت قطع برق امکان استفاده از آشغالگیر مکانیکی نباشد مورد استفاده قرار می‌گیرد. آب ورودی به تصفیه خانه ها دارای ذرات مختلف می باشد و همچنین در فصول مختلف سال در اثر ریزش برگ و سایر زباله های محیطی ذرات معلق موجود متفاوت می باشد. که در صورت ورود اين ذرات به سیستم تصفیه خانه موجب آسیب دیدگی با گرفتگی پمپ ها، شیرآلات، خطوط لوله و سایر متعلقات می گردد. از سیستم آشغالگیر مناسب برای منظور جلوگیری از ورود این گونه ذرات به واحد های تصفیه خانه می بایست استفاده شود.

برای جدا کردن مواد درشت نظیر شاخ و برگ، بطری و غیره … از آشغالگیر درشت استفاده شده و برای جدا کردن مواد نسبتاً درشت آشغالگیر متوسط بکار می رود. آشغالگیر به منظور جلوگیری از صدمه به پمپ و سایر تجهیزات مکانیکی استفاده می شود. آشغالگير های مورد استفاده در کانال های آب تصفیه خانه ها بطور عمده بصورت صفحه مشبک و يا صفحه میله ای ساخته شده و با زاویه نصب ۴۵ الی ۶۰ درجه در مسیر کانال انتقال آب یا فاضلاب قرار می گیرد.

واحد آشغالگیر دستی فاضلاب
آشغالگیر دستی فاضلاب

توضیحی درباره آشغالگیر دستی

آشغالگیر دستی سیستمی ساده دارد و این امر باعث شده است که سازندگان معمولی آنرا با شبکه فلزی اشتباه بگیرند و بدون اطلاع از روش‌های بهره‌برداری، سیستم ناقصی ساخته و در کانال قرار می‌دهند. معمولاً در تصفیه خانه‌هایی با حجم کاری کمتر از ۱۰۰۰ متـر مکعب فاضلاب از آشغالگیرهای دستی (درشت و یا ریز) در کانال‌هایی با عمق کمتر از ۲ متر استفاده می‌شود. بدین منظور بدلیل عمق کم کانال و کوچک بودن سطح آشغالگیر ، نحوه تمیز نمودن آشغال‌های موجود بر روی شبکه آشغالگیر توسط چنگک دستی انجام می‌شود. به این دلیل به اینگونه آشغالگیرها، دستی گفته می‌شود.

فاصله بین میله‌ها در آشغالگیر درشت بین (۴۰-۱۰۰) میلیمتر و در آشغالگیرهای ریز بین (۱۰-۳۰) میلیمتر در نظر گرفته می‌شود. برای ایجاد سطح تماس بیشتر این آشغالگیرها را با زاویه ۳۰ تا ۴۵ درجه نسبت به افق نصب می‌کنند.

آشغالگیر سبدی

فاضلاب ابتدا وارد آشغالگیر سبدی می شود که این از آشغالگیر ساده ترین نوع آن بوده و جنس آن نیز از ورق پانچ استیل و یا گالوانیزه می باشد و وظیفه آن این است که آشغال های موجود در فاضلاب را جدا سازی کرده و با توجه به نوع فاضلاب و در آن قطر مش های ورق پانج متفاوت طراحی و ساخته می شود .حمل این آشغالگیر به صورت دستی و یا به صورت استفاده از جرثقیل منو ریلی انجام می پذیرد. یکی از ساده ترین نوع این نوع از آشغالگیر می باشد که با قرار دادن در داخل کانال آشغالها در پشت میله های آشغالگیر مانده و اپراتور با توجه به میزان آشغال های جمع شده و برای داخل دادن به سبد به وسیله چنگک آن ها را بالا می آورد.

آشغالگیر سبدی فاضلاب
آشغالگیر سبدی در تصفیه خانه فاضلاب

آشغالگیر میله ای با بازوی متحرک الکترو مکانیکی

با قرار دادن آشغالگیر میله ای در داخل کانال از ورود آشغال به تصفیه خانه جلو گیری می شود در این نوع آشغالگیر با توجه به نوع آشغال های موجود فواصل بین میله ها قابل تنظیم می باشد.

برای جمع کردن و بالا آوردن آشغال جمع شده در پشت آشغالگیر از یک بازوی متحرک که دارای چنگک مناسب بوده و در این روش به صورت اتوماتیک استفاده می شود. پس از بیرون آوردن آشغال ها یا توسط نوار نقاله به قسمت دیگر منقل می شود و یا مستقیما داخل سبدی مناسب که در بالای آشغالگیر میله ای تعبیه شده است ریخته می شود.

آشغالگیر مکانیکی

در بیشتر موارد و در تمامی تصفیه خانه‌ها وجود یک دستگاه آشغالگیر مکانیکی الزامی می‌باشد. این دسته از آشغالگیرها نیز بر حسب فاصله میله‌هایشان از یکدیگر به دو دسته ریز و درشت (Fine & Course) تقسیم می‌شوند. زاویه استقرار این گونه آشغالگیرها در کانال سیال (آب و یا فاضلاب) معمولاً بین ۴۵ -۶۰ درجه می‌باشد. میزان حذف مواد معلق در این گونه آشغالگیرها بین (۲-۳) میلی‌گرم در لیتر و حذف BOD بین (۳-۷) میلی‌گرم در لیتر در نظر گرفته می‌شود. سرعت عبوری فاضلابی بین (۰٫۳- ۰٫۹) متر در ثانیه باید در نظر گرفته شود. آشغالگیر مکانیکی بایستی مجهز به سیستم اندازه‌گیری سطح کانال باشد تا عملکرد دستگاه را بر اساس افزایش سطح کانال انجام دهد در آشغالگیرهای مکانیکی، شبکه آشغالگیر توسط یک بازوی مکانیکی که از یک  سوییچ در بالادست آشغالگیر فرمان می‌گیرد، تمیز می‌شود.

آشغالگیر ایستاده فاضلاب
آشغالگیر مکانیکی فاضلاب

آشغالگیر نواری بلت اسکرین

از تیغه های چسبیده به هم و دوار استفاده شده و به صورت مداوم در این نوع آشغالگیر  در حال چرخش می باشد. فاضلاب و یا سیال از لابه لای تیغه ها عبور کرده و آشغال های موجود در آن به تیغ ها گیر می کند و در قسمتی جمع آور می شود که این کار با چرخش تیغه ها آشغال ها را به بیرون هدایت می کند. برای بیرون آوردن آشغال ها از کف کانال از یک شفت مارپیچ استفاده می شود که این شفت توسط الکترو موتور مربوطه به صورت اتوماتیک درحال چرخش می باشد. این حرکت چرخش دورانی باعث حرکت آشغال ها به بیرون کانال می شود. در این نوع از آشغالگیر در انتهای مسیر حرکت شفت یک سبد یا یک نوار نقاله وجود دارد که باعث جمع شدن و انتقال آشغال ها می شود.

آشغالگیر مکانیکی و دستی مورد استفاده در تصفیه خانه های فاضلاب

اولین و یکی از مهم ترین واحدهای هر تصفیه خانه یا پکیج تصفیه فاضلاب دستگاه آشغالگیر می باشد. با جدا نمودن مواد زائدی مانند تکه های چوب، شاخ و برگ ها، جانوران مرده، تکه های البسه، پلاستیک ها و سایر جامدات آشغالگیرها به موجب پیشگیری از آسیب رسیدن به تجهیزات و فرآیندهای پایین دست و افزایش بازدهی آنها می گردد.

آشغالگیر ها را بر سه اساس تقسیم بندی و مقایسه می کنند :
  1. بر اساس اندازه دهانه: آشغالگیر درشت، متوسط و ریز
  2. بر اساس شکل: آشغالگیر میله ای و سبدی
  3. بر اساس نحوه تمیز کردن: آشغالگیر مکانیکی و دستی

حتما باید توجه شود که نوع و فاصله دهانه باز متناسب با فاضلاب انتخاب گردد این نکته در هنگام خرید آشغالگیر بسیار حائز اهمیت می باشد و همچنین جنس این تجهیز ترجیحا استیل و در انتخاب گزینه های بعدی ST-37 با پوشش اپوکسی بوده که قیمت آشغالگیر بسیار مهم می باشد.

در آشغالگیرهای مکانیکی کلیه عملیات بصورت ماشینی انجام می‌شود و می‌تواند شامل موارد ذیل باشد

  • جمع‌آوری آشغال
  • انتقال آشغال به بیرون از کانال
  • انتقال آشغال به داخل گاری و یا سبد
  • سیستم شستشوی آشغال‌ها
  • آشغال خردکن
  • بسته‌بندی آشغال‌های خرد شده

بر اساس نشریه ۳۴۷ سازمان مدیریت برنامه و بودجه (نشریه راهنمای طراحی تلمبه خانه ها) نمودار زیر نشان دهنده بازده انواع آشغالگیر ها با توجه به فاصله بین میله های آنهاست.

نمودار آشغالگیری
نمودار واحدهای آشغالگیری فاضلاب

به عنوان مثال آشغالگیری که فاصله بین میله های آن 5/2 اینچ است، به طور متوسط 5/0 فوت مکعب بر میلیون گالن بر روی آن آشغال جمع خواهد شد.

شرکت شایسته کار راد کاسپین سازنده انواع آشغالگیرهای دستی (دانه ریز، دانه درشت، سبدی و …) و همچنین آشغالگیرهای مکانیکی (دوار، آسانسوری، زنجیری، اسکرو و … ) از جنس استنلس استیل و کربن استیل با پوشش اپوکسی می باشد.

شرکت آب پاک سازنده انواع آشغالگیرهای دستی (دانه ریز، دانه درشت، سبدی و …) و همچنین آشغالگیرهای مکانیکی (دوار، آسانسوری، زنجیری، اسکرو و … ) از جنس استنلس استیل و کربن استیل با پوشش اپوکسی می باشد.

راهبری آشغالگیر های دستی در تصفیه خانه ها

اکثراً توسط بهره بردار به صورت دستی و با استفاده از چنگک تمیز می گردد. در برخی موارد نیز این آشغالگيرها از نوع مکانيکي و مجهز به قاب و چنگک جمع آوری آشغال مي باشد. اکثر مواقع با توجه به اینکه  حجم زیادی از ذرات و جامدات در آب ورودی به تصفیه خانه وجود دارد, در صورت عدم جمع آوری مداوم موجب می شود سریع مسدود گردد و می باید به طور مداوم تمیز شوند.

با عبور بسیاری از ذرات ریز و باریک از این گونه آشغالگیر که وارد سیستم تصفیه خانه می شده. با استفاده از سیستم آشغالگیر مدرنتر با استفاده از تکنولوژی روز دنیا می توان به منظور رفع این مشکلات کاهش می یابد. از این گونه سیستم ها می توان به آشغالگیرهای پلکانی اشاره کنیم که علاوه بر راندمان بالا در جداسازی ذرات و آشغال های ریز، دارای قابلیت تمیز شدن خودکار نیز می باشد.

سیستم آشغالگیر دارای مزایا و ویژگی های زیر می باشد:
  • قابلیت عبور جریان زیاد آب و فاضلاب
  • ایجاد حداقل افت فشار در اثر عبور
  • راندمان بالا در حذف آشغال و ذرات موجود در آب
  • قابلیت حذف ذرات ته نشین شده از کف کانال
  • مقاومت بالا به مواد خورنده از جمله اسید
  • کنترل بو با توجه به اینکه در محفظه بسته قرار دارد
  • عدم انسداد صفحات آشغالگير توسط دانه ها و ذرات
  • عملکرد و نگهداری آسان
  • هزینه پایین بهره برداری

آشغالگیر های دستی در تصفیه خانه

از آشغالگیر های دستی (درشت و یا ریز) در کانال های با عمق کمتر ۲ متر استفاده می شود در تصفیه خانه های با حجم کاری کمتر از ۱۰۰۰ متـر مکعب فاضلاب و همچنین آشغالگیر ها به اشکال مختلف و با ابعاد متفاوت (بر حسب مواد درشت و ریز ورودی) ساخته می شوند. بدین منظور بدلیل عمق کم کانال و کوچک بودن سطح آشغالگیر، نحوه تمیز نمودن آشغال های موجود بر روی شبکه آشغالگیر توسط چنگک دستی انجام می شود. به این دلیل به اینگونه آشغالگیر ها، دستی گفته می شود.

در آشغالگیر درشت فاصله بین میله ها (۴۰-۱۰۰) میلیمتر و در آشغالگیرهای ریز فاصله بین میله ها (۱۰-۳۰) میلیمتر در نظر گرفته می شود .

زاویه استقرار آشغالگیرهای دستی

در کانال سیال زاویه استقرار این گونه آشغالگیرها چه در آب و یا فاضلاب معمولاً بین ۴۵ -۶۰ درجه می باشد. در این گونه آشغالگیرها میزان حذف مواد معلق  بین (۲-۳) میلی گرم در لیتر و حذف BOD بین (۳-۷ ) میلی گرم در لیتر در نظر گرفته شده و سرعت عبوری فاضلابی بین (3/0- 9/0) متر در ثانیه باید در نظر گرفته می شود.

کاهش هزینه های با استفاده از آشغالگیر های مناسب

نتیجه کاهش نیاز به تعمیر و از مدار خارج نمودن دستگاه ها استفاده از اسکرین مناسب موجب پیشگیری از گرفتگی لوله ها، خرابی پمپ ها، شیرها و سایر تجهیزات مکانیکی بوده است.

بیشتر بخوانیم :
مشكلات راهبري تصفيه خانه هاي لجن فعال فاضلاب
مشاوره و طراحی تصفیه خانه های آب و فاضلاب
روش های ساخت غشاهای سرامیکی
واحدهای تصفیه خانه بیولوژیکی فاضلاب
تصفیه پساب شیرابه کارخانجات کمپوست

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *